FOREIGN PROPER NOUNS ON VIETNAMESE MEDIA (PART 4: UNIMPLEMENTABLEREGULATIONS )

PGS. TS Vũ Quang Hào, người cũng có nhiều công trình nghiên cứu về chuyện tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí (ảnh chụp tại Thụy Điển)

Cho dù có nhiều ý kiến còn tranh cãi nhưng thực tiễn báo chí Việt Nam những năm qua cho thấy: các cơ quan thông tấn báo chí đã phải chấp nhận sống chung với phiên âm, chuyển tự, giữ nguyên dạng trong việc xử lý tên riêng tiếng nước ngoài như là những biện pháp tình thế khi chưa có những quy định có tính chất pháp lý thực sự. Bởi vì, theo PGS.TS Vũ Quang Hào, “hơn bất cứ lĩnh vực nào, báo chí là địa hạt phải động chạm đến tên riêng tiếng nuớc ngoài một cách trực tiếp nhất, nhiều nhất, thường xuyên nhất và trong những khoảng thời gian ngắn nhất.”

NHỮNG QUY ĐỊNH KHÔNG THỰC HIỆN

Năm 1968, Uỷ Ban khoa học xã hội Việt Nam (nay là Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia) đã ban hành “Quy định tạm thời về quy tắc phiên thuật ngữ nước ngoài ra tiếng Việt”, song trong quá trình áp dụng vẫn còn nảy sinh nhiều vấn đề.

Trước đó cũng đã có một số tác giả quan tâm đặc biệt đến vấn đề này, nhưng chỉ chú trọng riêng về phiên thuật ngữ khoa học kỹ thuật. Chẳng hạn tác giả Lê Trọng Bổng đã đưa ra “Quy tắc phiên thuật ngữ khoa học - kỹ thuật, quy tắc phiên tên riêng thuộc 20 ngoại ngữ” (1983).

Năm 1984, Bộ Giáo dục đã ban hành một quyết định về vấn đề này, đề ra những nguyên tắc hoàn toàn minh xác có thể làm chuẩn mực cho việc thống nhất cách giải quyết vấn đề. Tinh thần của bản quyết định, trình bày vắn tắt, như sau:

- Những tên địa lý đã Việt hoá (như tên các châu lục, các đại dương, một số nước như Pháp, Mỹ, Đức, Ý) vẫn giữ nguyên như cũ.

- Ngoài ra, những tên địa lý khác và những tên người thì để nguyên dạng nếu bản ngữ dùng chữ La Tinh, chuyển tự sang chữ La Tinh (theo cách chuyển tự do chính phủ của nước hữu quan ấn định) nếu bản ngữ dùng thứ chữ khác. Ngoại lệ duy nhất cho nguyên tắc này là các tên người và tên đất Trung Quốc vốn đã từ xưa được đọc theo âm Hán Việt, và từ khi có chữ quốc ngữ vẫn được viết theo cách phát âm này.

- Trong khi chuyển tự, vần quốc ngữ cần được bổ sung thêm các chữ cái thông dụng trong khối cộng đồng các nước dùng chữ La Tinh như F, Z, J, W. Ngoài ra, những chữ và những dấu khu biệt không có trong vốn chữ cái của nhà in có thể được bỏ qua hoặc thay thế bằng những chữ gần tương tự...." (Cao Xuân Hạo: Tiếng Việt: mấy vấn đề ngữ âm, ngữ pháp, ngữ nghĩa - NXB Giáo dục, 1998, trang 162)

GS. Cao Xuân Hạo cho rằng đó là một quyết định đúng đắn song nó đã không được thực hiện. Về chuyện phiên âm, ông viết: “chủ trương phiên âm đưa đến một kết quả đáng buồn là người đọc sách bị bắt buộc phải vừa viết sai lại vừa đọc sai. Nếu viết nguyên dạng, ít ra ta cũng có được một mặt chắc chắn đúng: mặt chính tả, tức mặt quan trọng nhất…”; “nhưng việc phiên âm sai chưa phải là cái hại lớn nhất của biện pháp phiên âm”; “Tên riêng, nhất là tên người vốn thuộc vốn từ vựng của thứ tiếng hữu quan, nó tuyệt nhiên không phải là từ tiếng Việt, vậy thì tại sao lại bắt nó phải tuân theo những quy tắc chính tả của từ tiếng Việt” (Cao Xuân Hạo, sđd, trang 162 – 169)

FOREIGN PROPER NOUNS ON VIETNAMESE MEDIA (PART 6: SOLUTIONS?)

TÊN RIÊNG TIẾNG NƯỚC NGOÀI TRÊN BÁO CHÍ VIỆT: GIẢI PHÁP NÀO?

Chỉ chấp nhận viết nguyên dạng và chuyển tự hoặc chỉ chấp nhận phiên âm trong việc xử lý tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí tiếng Việt là thái độ cực đoan. Phiên âm quá tuỳ tiện, đặc biệt là phiên âm đến mức người đọc không biết đọc làm sao nữa thì cũng không thể chấp nhận.

Ngôn ngữ bao giờ cũng hướng về số đông, nên chuyện phiên âm là cần thiết. Theo chúng tôi được biết, hầu như ngôn ngữ nào trên thế giới cũng đều phải phiên âm tiếng nước ngoài. Ví dụ: Khó có thể có một ngôn ngữ nào phát âm đúng, viết đúng như chúng ta hai chữ "Việt Nam". Đó là chưa kể những nước dùng ký tự tượng hình, người ta đành phải chọn những chữ nào có âm na ná như vậy thôi.

Một trong những đặc trưng của ngôn ngữ báo chí, theo tác giả Nguyễn Tri Niên, là “ngôn ngữ bám sát sự kiện có thật và nguyên dạng để phản ánh” – đó là đặc trưng “ngôn ngữ sự kiện”. Tất nhiên khái niệm nguyên dạng ở đây là thuộc tính của ngôn ngữ báo chí chứ không phải vấn đề chữ viết trên báo chí. Tuy nhiên, xét trên góc độ đọc, người đọc luôn có xu hướng nhận dạng một từ (chính xác là bắt đầu từ một tiếng trong ngôn ngữ đơn âm như Tiếng Việt, sau đó mới đến từ) dựa trên một khái niệm goi là “diện mạo của từ”, có nghĩa là người ta sẽ không đánh vần để nhận dạng một tiếng hay một từ, mà sử dụng một “diện mạo từ” đã lưu trữ sẵn ở đâu đó trong bộ nhớ. Tương tự như thế với góc độ viết tay hay đánh máy. Nếu để ý đến vấn đề này, ta có thể coi mọi chữ viết đều có thể coi là chữ tượng hình, tượng ý… Cũng như một nhạc công nhìn tổng phổ âm nhạc, thì giai điệu đã vang lên trong đầu của họ chứ họ không thể “tư duy” để giải mã ký hiệu trên từng phân phổ. Để nguyên dạng những tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí, đặc biệt là tên người, độc giả báo in, báo điện tử vốn đọc bằng mắt chứ không phải đọc thành tiếng có thể hình dung ra – thông qua diện mạo chính tả của tên riêng đó - một phần gốc gác, quốc tịch, diện mạo của nhân vật, địa danh, sự kiện đó…

Chính vì thế, trong lúc chờ đợi nhà nước ban hành một số quy tắc chuẩn hoá việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên các phương tiện truyền thông, chúng tôi xin đề xuất một số biện pháp trong việc phiên chuyển tên riêng tiếng nước ngoài và thể hiện nó trên báo chí. Thực chất đây là giải pháp dung hòa. Nguyên tắc chung của giải pháp là: Phiên chuyển tên riêng nước ngoài bằng các âm, vần và chữ Việt dựa vào cách đọc trực tiếp của nguyên ngữ có thể biết được. Trường hợp chưa đọc được nguyên ngữ thì phiên chuyển gián tiếp qua ngôn ngữ khác. Nhưng đối với báo in và báo trực tuyến, trong trường hợp phiên âm cần mở ngoặc đơn để ghi rõ tên gốc (nguyên dạng đối với các ngôn ngữ sử dụng ký tự La Tinh, chuyển tự đối với các ngôn ngữ sử dụng ký tự phi La Tinh). Cụ thể là:

1. Đối với tên riêng tiếng nước ngoài thuộc ngôn ngữ có chữ viết dùng bảng chữ cái La - tinh (Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha v.v…) thì phiên âm theo cách đọc trực tiếp của các ngôn ngữ đó, chú thích nguyên dạng tên gốc đặt trong ngoặc đơn. Việc làm này có lợi cho việc tra cứu và tìm kiếm trên báo điện tử.

2. Đối với tên riêng tiếng nước ngoài thuộc các ngôn ngữ không dùng bảng chữ cái La - tinh (Arập, Nhật, Triều Tiên, Lào, Thái Lan..…) nếu chưa phiên được bằng cách đọc trực tiếp thì phiên qua ngôn ngữ trung gian (tuỳ theo ngôn ngữ đó sử dụng tiếng Anh, Pháp hay tiếng nước khác), chú thích ngôn ngữ trung gian (chuyển tự La Tinh) giữa 2 ngoặc đơn. Ví dụ Niu Đêli (New Delhi); Ki-a-ti-sắc (Kiatisak)… Ở đây có 2 trường hợp đặc biệt:

a/ Đối với tên riêng tiếng nước ngoài tiếng Nga, phiên âm trực tiếp từ tiếng Nga, có thể lược bỏ trọng âm, chú thích dạng chuyển tự của từ dưới hình thức tiếng Anh trong ngoặc đơn. Ví dụ: Mát - xcơ - va (Moscow)

b/ Đối với tên riêng tiếng nước ngoài tiếng Trung Quốc, phiên âm theo âm Hán Việt (có thể chú thích dạng Latinh tiếng Anh hoặc chữ Hán theo mẫu chữ in giản thể của Trung Quốc trong ngoặc đơn) đối với những tên riêng đặc biệt như địa danh, tên các nhân vật quan trọng. Ví dụ: Bắc Kinh (Bejing), Thượng Hải (Shanghai), Đỗ Phủ (Du Fu)... Xin được nói thêm: tên nước, địa danh của một nước nào đó thường ít thay đổi và có số lượng hữu hạn. Nỗ lực Việt hóa để những tên riêng này “nhập gia tuỳ tục” có thể chấp nhận được. Riêng đối với những tên người bình thường… nên phiên âm theo âm phổ thông Trung Quốc (bính âm) và chú thích dạng tên tiếng Anh này trong ngoặc đơn.

c/ Đối với tên riêng nước ngoài âm Hán - Việt đã quen dùng trong đời sống ngôn ngữ Việt thì giữ nguyên. Ví dụ: Anh, Pháp, Mỹ, Thuỵ Sỹ… Tuy nhiên, nếu có những thay đổi mới về tên riêng theo hướng gần với nguyên dạng (hoặc nước đó đã thay đổi tên gọi) thì sẽ viết tên riêng nước ngoài theo cách 1, có chú thích bằng nguyên ngữ và tên gọi cũ đặt trong ngoặc đơn. Ví dụ Mi - an - ma (cũ: Miến Điện), Hàn Quốc (cũ: Nam Triều Tiên)

Thay lời kết

Vấn đề về phiên âm hay không phiên âm tên riêng tiếng nước ngoài, và nếu phiên âm thì phiên âm như thế nào đã được các nhà ngôn ngữ đề cập từ rất lâu và rất nhiều. Viện Ngôn ngữ, Ủy ban Khoa học – xã hội (cũ), Bộ Giáo dục, Viện đo lường và Tiêu chuẩn Việt Nam cũng đã ban hành nhiều văn bản rồi nhưng đến nay vẫn chưa thống nhất.

Ngôn ngữ cũng như cuộc sống: luôn thay đổi và được hoàn thiện theo hướng phát triển của tri thức con người. Ngôn ngữ nói chung và tiếng Việt nói riêng đều có một đặc thù nhất định. Điều đó cắt nghĩa tại sao một câu nói được coi là hoàn toàn có nghĩa ở địa phương này lại trở nên vô nghĩa ở địa phương khác trong cùng một ngôn ngữ. Một âm tiết có nghĩa trong ngôn ngữ này lại không có nghĩa trong ngôn ngữ khác. Việc qui chuẩn tất cả các đặc thù này là một việc làm vừa cần thiết vừa không cần thiết. Chúng ta cần chuẩn hóa nhưng chúng ta cũng không muốn làm mất tính đa dạng của cuộc sống. Ngôn ngữ bắt nguồn từ mong muốn trao đổi thông tin và tri thức của con người với nhau, là “sự diễn đạt của tư duy”, do đó ở đâu con người có khả năng tư duy, có tính sáng tạo càng cao, thì ngôn ngữ lại càng phong phú. Ngày nay, khi đi vào thời đại của khoa học và công nghệ, để hiểu và nắm bắt được công nghệ đó buộc phải có một kiến thức về ngôn ngữ nước ngoài đủ rộng và cho dù có nỗ lực (một cách chủ quan hay khách quan), Việt hoá được tất cả tri thức của loài người (thông qua ngôn ngữ) thì công việc đó dường như là không thể.

Chọn một giải pháp dung hòa cho cách viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí, thiết nghĩ, đó cũng là cách chúng ta làm tiếng Việt ta thêm phong phú. Chúng ta nghe, chúng ta nói, chúng ta đọc, chúng ta nghĩ, chúng ta hiểu, chúng ta diễn đạt và chúng ta lựa chọn. Thực tế đời sống ngôn ngữ cho thấy chỉ những gì hữu ích và có lợi thì mới giữ lại, đó chính là sự chọn lọc tự nhiên của cuộc sống, là sự vận động của lịch sử. Và bởi ngôn ngữ là sự quy ước của một cộng đồng nên chúng ta có quyền hy vọng thời gian và nỗ lực của giới truyền thông sẽ giúp cho hệ thống từ vựng Việt có được bộ lọc tốt để tiếng Việt chúng ta vừa phong phú mà thật sự thống nhất.

FOREIGN PROPER NOUNS ON VIETNAMESE online MEDIA (PART 5)

Tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt trong thời đại truyền thông trực tuyến

Một sinh viên tra cứu tư liệu bằng tiếng Việt trên internet về kết quả thi đấu các môn qua các kỳ SEAGAMES, nếu anh ta search bằng chuỗi trong đó có “Xi-ghêm” thì kết quả sẽ có 48 trang web có từ khóa này nhưng hầu hết đó là những bài viết không liên quan gì đến thông tin về SEAGAMES. Hoặc nếu muốn tìm thông tin liên quan đến công nghệ, phần mềm của hãng Microsoft chi nhánh tại Việt Nam trên các trang web tiếng Việt, khi chưa biết địa chỉ của nó trên mạng, muốn tìm kiếm mà gõ từ khóa “Mai - crô - xóp” thì khả năng tìm được là hầu như không có. Một người nước ngoài đang học tiếng Việt, khi gặp một tên riêng như “Mác” họ sẽ không thể biết được, tên riêng đó được phiên âm từ nguyên ngữ là Marx, Mach, Mars, Marc, Max, March, Marsch, Makh, Macht…

Một trong những đặc trưng của báo chí nói chung và đặc biệt là trên báo trực tuyến hiện nay là tính tương tác. Nếu phát thanh – truyền hình hiện đã có những mô hình chương trình giao lưu trực tiếp (qua cầu truyền hình, qua điện thoại) để khán thính giả cùng tham gia chương trình, thì báo in, báo điện tử cũng có những hình thức diễn đàn, hình thức trao đổi, phỏng vấn. Báo trực tuyến có nhiều cơ chế trao đổi: công chúng báo chí của báo trực tuyến có thể đồng thời trao đổi bằng văn bản (thông tin dạng text) và bằng giọng nói của mình với những khách mời của tòa soạn từ bất cứ nơi nào trên thế giới. Khác với cách làm truyền thông “một chiều” trước đây, những nỗ lực khai thác đặc trưng tương tác của báo chí hiện đại đã góp phần làm dân chủ hóa đời sống xã hội nhưng lại đặt ra vấn đề chuẩn hóa ngôn ngữ nói chung và chuẩn hóa cách viết tên riêng tiếng nước ngoài.

Với báo in, một trong những thế mạnh của loại hình này so với phát thanh – truyền hình là khả năng lưu trữ. Việc lưu trữ các dữ liệu này có ý nghĩa lớn cho công tác tra cứu, nghiên cứu hiện nay và về sau. Chọn một giải pháp viết tên riêng tiếng nước ngoài như thế nào để các thế hệ sau chúng ta khỏi phải khổ sở để tìm hiểu thêm cách viết của thế hệ trước. Có thể lấy một ví dụ, khi một sinh viên hôm nay bắt gặp trong những tài liệu cũ tên riêng một nước là Nga La Tư, không phải ai cũng có thể hiểu ngay đó là một từ để chỉ tên nước Nga. Sự thiếu thống nhất trong việc thể hiện tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí hiện nay sẽ gây khó khăn rất lớn trong công tác nghiên cứu, tra cứu.

Báo trực tuyến – một loại hình báo chí tích hợp các thành tựu của truyền thông đa phương tiện và thành tựu công nghệ internet – có một khả năng khá đặc biệt là tìm kiếm nhờ cơ chế tìm kiếm (search engine) trên mạng thông tin toàn cầu. Khi “đọc” báo online, công chúng không còn có thái độ thụ động tiếp nhận thông tin mà trái lại, đặc trưng cá thể hóa cao cho phép người đọc chọn lựa xu hướng tiếp cận thông tin theo nhu cầu của mình. Khả năng tuyệt vời của báo mạng cho phép người khai thác có thể chủ động tiếp cận thông tin theo chủ đề, lĩnh vực mình quan tâm. Nhưng trong điều kiện hiện nay, khi các phần mềm trí tuệ nhân tạo chưa phát triển mạnh và để ứng dụng nó cần có các yêu cầu kỹ thuật cao thì việc tìm kiếm trên mạng đều dựa vào yêu cầu xét chuỗi văn bản. Mạng internet chưa thể tìm được thông tin với “từ khóa” là âm thanh hay hình ảnh. Chính vì thế, để đạt khả năng tìm kiếm tối ưu, văn bản (từ khóa, chuỗi ký tự) nhập vào phải được chuẩn hóa (ngoài yếu tố kỹ thuật như chọn mã font chữ (font code) vốn cũng khá rắc rối ở Việt Nam, còn có yếu tố chính tả). Khi chúng ta muốn tìm tài liệu liên quan đến tác giả Brad Kalbfeld bằng Google được xuất bản trên internet, nếu gõ vào chuỗi ký tự “Brét Kan-phin”, kết quả hiện nay là con số không. Nếu chúng ta dùng chuỗi ký tự “Brad Kalbfeld” để tìm kiếm, sẽ có 1.260 website có tư liệu liên quan.

Điều đó cũng tương tự như khi chúng ta muốn tìm một tài liệu liên quan đến một tác giả Việt Nam được xuất bản trên báo chí điện tử bằng tiếng nước ngoài chẳng hạn, nếu chúng ta viết nguyên dạng tiếng Việt không dấu thanh, chúng ta mới hy vọng có kết quả tốt.

Dẫu biết rằng chuẩn hóa ngôn ngữ chỉ có thể bằng quy ước chứ không phải là quy định, là chỉ dẫn chứ không phải là luật, là kích thích sáng tạo chứ không cứng nhắc, nhưng trong phạm vi ngôn ngữ truyền thông, để tạo được sự thống nhất trong việc viết tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí, nên có Quy định làm chỗ dựa cho những người làm báo.

FOREIGN PROPER NOUNS ON VIETNAMESE MEDIA

TÊN RIÊNG TIẾNG NƯỚC NGOÀI TRÊN BÁO CHÍ TIẾNG VIỆT

Tên riêng tiếng nước ngoài xuất hiện trên báo chí dưới 2 dạng chủ yếu: nói (trong phát thanh, truyền hình, truyền thông học đường...) và viết (trong báo in, truyền hình, xuất bản phẩm...). Nó đã làm tốn không biết bao nhiêu giấy mực của các nhà khoa học cũng như các văn bản hành chính của Nhà nước trong một thời gian khá dài nhưng đến nay vẫn chưa có quan niệm thống nhất.

Cái khó đầu tiên xuất phát từ đặc trưng ngữ âm: Tiếng Việt là một ngôn ngữ đơn âm trong khi tên riêng tiếng nước ngoài phần lớn lại thuộc các ngôn ngữ đa âm. Nhưng, cái khó hơn là làm sao có sự thống nhất giải pháp thể hiện tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí bảo đảm chuẩn mực ngôn ngữ (đúng, thích hợp) và giải pháp cho vấn đề phải đạt yêu cầu không làm mất đi sự sinh động, sáng tạo trong đời sống ngôn ngữ Việt, góp gìn giữ sự trong sáng cũng như việc tích cực phát triển tiếng Việt.

Hiện nay, tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí Việt Nam xuất hiện nhiều dạng: Viết nguyên dạng; viết theo tiếng Anh và tiếng Pháp (đã phổ biến trên sách báo nước ngoài) đối với những tên riêng không dùng văn tự La Tinh; phiên âm (có dùng dấu ngang nối và dấu thanh hoặc không); viết dưới dạng chuyển từng con chữ từ nguyên dạng sang con chữ Việt tương đương (chuyển tự); viết dưới dạng tắt theo quy ước quốc tế hoặc vừa dịch vừa viết tắt; hoặc viết kết hợp dịch - dạng tắt - chua nguyên dạng; viết theo âm Hán - Việt; viết dưới dạng dịch nghĩa v.v…

Chuyện gây tranh cãi nhiều nhất và tình trạng lộn xộn nhất tập trung vào 3 hình thức: phiên âm, để nguyên dạng, chuyển tự trong đó chuyện phiên âm là vấn đề gây tranh cãi số một. Bởi cách phiên âm được thể hiện dưới nhiều hình thức cực kỳ lộn xộn: viết liền hay viết rời; có dùng dấu ngang nối hoặc viết liền; có dùng dấu thanh hay không dùng dấu thanh; phiên âm từ nguyên ngữ hay qua một ngôn ngữ trung gian; sử dụng hay không sử dụng các chữ cái trong hệ ký tự La Tinh không có trong bảng chữ cái tiếng Việt; sử dụng hay không sử dụng phụ âm kép…

Khảo sát các tờ báo phát hành gần đây, chúng tôi nhận thấy: hầu hết các tờ báo phát hành từ phía Nam nói chung và thành phố Hồ Chí Minh nói riêng sử dụng lối viết nguyên dạng và chuyển tự đối với tên riêng tiếng nước ngoài; trong 4 tờ báo Trung ương, thì Nhân dân, Quân đội nhân dân dùng lối phiên âm khá thống nhất; Lao động vẫn sử dụng lối viết nguyên dạng và chuyển tự, An ninh thế giới lại có bài thì phiên âm, có bài thì viết nguyên dạng hoặc chuyển tự… Nhưng có một chi tiết khá bất ngờ là nếu báo Nhân Dân phiên âm khá rõ ràng thì báo Nhân dân điện tử không phiên âm mà viết các danh từ riêng nguyên dạng, hoặc chuyển tự như các loại báo chí tiếng Anh đã chuyển (xem ảnh). Báo Quân đội nhân dân điện tử thì chủ yếu là phiên âm song vẫn có những tên riêng tiếng nước ngoài đặc biệt (như SEAGames – tên riêng một sự kiện; hoặc ASEAN – tên riêng một tổ chức) thì để nguyên dạng (xem ảnh).

Báo QĐND điện tử vẫn phiên âm tên riêng tiếng nước ngoài như báo in (chữ gạch dưới màu đỏ)

Theo thống kê, trên thế giới có gần 5000 ngôn ngữ, trong đó khoảng 1/10 có chữ viết. Sự giao tiếp ngôn ngữ bằng chữ viết của các dân tộc cũng gặp những rắc rối tương tự và hầu như cũng thể hiện qua 3 hình thức chủ yếu: Phiên âm (dựa vào hệ thống ngữ âm và chữ viết của người bản ngữ); Chuyển tự (chuyển từ chữ viết nước ngày sang chữ nước khác - chủ yếu là dùng bảng chữ cái La Tinh); viết nguyên dạng. Như đã nói, vấn đề gây tranh cãi nhiều nhất vẫn rơi vào chuyện phiên âm hay không phiên âm.

Báo Nhân dân điện tử thì giữ nguyên dạng tên riêng tiếng nước ngoài trong khi báo giấy tương ứng thì phiên âm

Rõ ràng, vấn đề phiên chuyển tên riêng tiếng nước ngoài trên báo chí quả không thể một sớm một chiều có thể có sự thống nhất và cần có những giải pháp hợp lý. Việc thống nhất cách phiên âm và chuyển tự nói chung và phiên âm, chuyển tự tên riêng tiếng nước ngoài nói riêng là một nội dung của xây dựng tiếng Việt tiêu chuẩn thống nhất mà phương hướng đề ra là chuẩn mực hoá chính tả nhưng tiếc là đến nay, công việc này vẫn chưa có lối ra.