MEETING SYNDROME

HỘI CHỨNG HỌP!

Nếu bây giờ bạn có dịp đi du lịch từ Nam chí Bắc, tới tỉnh nào, bạn cứ chọn nhà khách để trọ, và bật TV lên xem chương trình thời sự của đài địa phương, tôi bảo đảm rằng các bạn sẽ rút ra kết luận giống tôi: Bản tin thời sự ngày nào, đài nào cũng có 5, 7 tin họp! Con số cuộc họp ở các đô thị lớn nghe nói còn nhiều hơn: Hà Nội bình quân 1000 cuộc họp/ngày. Thành phố Hồ Chí Minh chừng 600. Nha Trang, Đà Lạt, Vũng Tàu, Đồ Sơn v.v… đều có họp đều đặn. Đó là chưa tính những cuộc họp cấp tỉnh, cấp huyện, cấp cơ quan…

Ai cũng thấy, họp hành, hội nghị, hội thảo quá nhiều, gây ra tốn kém tiền của (tiền thuê địa điểm, tổ chức ăn nghỉ, vé máy bay và những khoản tiền khó nói...). Họp nhiều còn gây lãng phí thời gian do đi lại nhiều, mất nhiều công sức. Một vị cán bộ lãnh đạo tỉnh nói, có ngày ông nhận được 15 giấy mời đi họp. Mà ông họp thì thường phải phát biểu, cho ý kiến chỉ đạo. Thời gian bị làm "người mẫu" nhiều quá nên đâu còn tâm trí để nghiên cứu nội dung họp mà chỉ đạo. Nếu phát biểu thì phải nói chung chung. Ai làm báo trong thời bao cấp tới giờ thì rất rõ chuyện họp vì nhà báo Việt Nam còn phải sống chung với họp dài lâu nữa. Có lần một vị đại biểu Quốc hội đã phê thẳng chuyện cơ chế phong bì khi đi hội họp đã dẫn đến tình trạng ''đâu có họp là ta cứ đi''.

Trong rất nhiều cuộc họp lớn, bao nhiêu đại biểu từ các tỉnh thành ban ngành về thủ đô đã được phát sẵn tài liệu (các báo cáo chính thức, các tham luận hội nghị). Song thời gian của cuộc họp ấy hầu như không có cho việc trao đổi ý kiến qua lại vì nó bị dành cho việc nghe đọc các báo cáo đã phát. Đại biểu nào may mắn thì được phát biểu 1 lần, nói ngắn gọn, không tranh luận…

Trong quản lý nói chung, việc họp là cần thiết. Nhưng ở nước ta thực sự có hội chứng họp hành như một vấn nạn. Đó là sự bất cập về cơ chế quản lý tại các cơ quan nhà nước: quá nhiều đầu mối, nhưng không rõ chức năng và nhiệm vụ, phân công chồng chéo, trùng lắp, ai cũng được quyền đưa ý kiến nhưng chẳng ai đưa ra quyết định cuối cùng… Khi người chủ trì và đại biểu tham gia họp không đủ thẩm quyền kết luận cuối cùng, một vụ việc có thể phải họp đi họp lại nhiều lần.

Ngược lại, có những trường hợp vì muốn quyết định theo ý chí cá nhân một việc gì đó, những người lãnh đạo thường tổ chức họp để “hợp thức hóa” ý tưởng chủ quan này. Bản chất những cuộc họp như thế là mất dân chủ. Nhưng đó cũng là cơ chế.

Và cũng có những người biết lợi dụng cơ chế trong chuyện họp hành để trục lợi.

Cái gì phát sinh từ cơ chế, chỉ có thể hạn chế bằng cơ chế.

Công nghệ thông tin đã cho phép tổ chức nhiều hình thức họp đỡ tốn kém hơn cho ngân sách như dạng video conference. Hoặc họp qua diễn đàn mạng (kiểu chat tập thể với một "phòng họp ảo"). Nhưng để tham gia họp qua diễn đàn này, các thành viên phải biết dùng máy tính để chat, ý kiến phát biểu cũng dễ dàng được tổng hợp, lưu lại. Đại biểu (từ nhiều không gian trên thế giới) có thể trao đổi ý kiến qua lại thoải mái, dân chủ, tìm hiểu vấn đề sâu hơn mà không sợ mất thì giờ của mọi người như trao đổi trên hội trường… Tiếc là các đề án tin học hóa những năm qua chưa khai thác khía cạnh kỹ thuật này và cán bộ của ta thường lên án chuyện chat, blog nhưng đại đa số chẳng biết nó là thế nào. Trong một chừng mực hẹp, họp có thể tiến hành qua mạng với webcam để truyền tải hình và tiếng nhờ internet, rẻ tiền và thuận tiện. Các phần mềm như Yahoo Messenger, Skype cho phép làm điều đó. Với Skype, có thể hội thảo 9 đầu cầu bằng webcam qua internet ngon lành (Ban Thời sự VTV đã ứng dụng phần mềm để giao ban hàng ngày với các Trung tâm truyền hình Việt Nam tại các khu vực, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Đồng Nai đã tổ chức họp giao ban tuyên giáo các huyện tương tự như thế).

Hội chứng họp vô bổ và tốn kém đã có nhiều người nói. Thậm chí từ cách nay gần 2/3 thế kỷ, nhà thơ Maiacovski đã có bài thơ phê phán.

Entry chỉ muốn gợi lại một vấn đề cũ (nằm trong loạt bài những chuyện chỉ có ở VN) và lẽ ra được post 2 ngày rồi nhưng tôi cũng bị những cuộc họp đầu tuần làm mất nhiều thời gian. Tranh thủ vào blog được một tí vào giờ nghỉ là phải chuẩn bị đi họp.