LÀM BÁO PHẢI BIẾT BƠI

Cách đây 150 năm, chim bồ câu được xem là phương tiện đưa tin từ xa hữu hiệu nhất. nhưng nếu... không có chim bồ câu làm sao các tờ báo hồi đó có được tin hot?

Trước khi các hãng thông tấn ra đời, để có tin thế giới, báo chí ngày xưa thường nhờ các nhà ngoại giao, thủy thủ tàu viễn dương, khách du lịch hay các thương nhân làm ăn ở nước ngoài... cung cấp. Nhưng các tin quốc tế loại này, khi đăng lên báo thường... nguội đến cả tháng! Trước nhu cầu gia tăng về thông tin hải ngoại “nóng”của độc giả, nhất là với các đối tượng nhà buôn, hãng xuất nhập khẩu... , để đáp ứng nhu cầu “hái ra tiền” này, vào giữa thế kỷ19, các hãng thông tấn quốc tế được thành lập. Có lẽ là đầu tiên và lâu đời nhất là hãng thông tấn Havas, mang tên Agence France Press của Pháp (AFP) do ông Charles Havas thành lập, ông vốn là thương nhân từng đi khắp châu Âu và hãng dùng... chim bồ câu để đưa tin.

16 năm sau, sau hãng AFP, hãng thông tấn quốc tế thứ hai ra đời, là hãng Reuter do ông Julius Reuter, người Anh sáng lập. Ông Reuter nguyên là nhân viên phiên dịch cho hãng AFP. Hãng Reuter cũng dùng chim bồ câu làm phương tiện đưa tin. Thấy 2 hãng thông tấn quốc tế trên ăn nên làm ra, vài năm sau, hãng thông tấn quốc tế thứ ba ra đời là hãng Wolff của Đức do ông Bernard Wolff sáng lập. Ông Wolff vốn là thầy thuốc, có thời gian làm việc cho hãng AFP. Đến thời hãng Wolff hoạt động, điện tín đã được ứng dụng để đưa tin.

Trước sự cạnh tranh của 3 hãng thông tấn quốc tế trên, để tránh “dẫm chân” nhau trong lãnh vực thông tin quốc tế, năm 1870, ba hãng tin này phân ra 3 khu vực hoạt động cho mỗi hãng. Hãng Havas hoạt động tại Pháp, Ý, Thụy Sĩ, Trung và Nam Mỹ. Hãng Reuter hoạt động tại các lãnh thổ trong khối Liên Hiệp Anh, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập và vùng Viễn Đông... Hãng Wolff hoạt động tại Đức, Áo, Hà Lan, Thụy Điển, Nga...

Đồng thời lúc này, tại New York (Mỹ) vì... chưa có hãng thông tấn quốc tế, nên 6 tờ báo lớn có uy tín nhất tại đây rất “khát” tin thế giới. Để cạnh tranh, các chủ bút của các báo này phải tung các “ký giả” giỏi, năng động và... biết bơi để thường trực ở các bến tàu, hải cảng lấy tin. Chuyện kể rằng, ở cảng Boston, mỗi khi có tàu buôn nào từ châu Âu cập bến thì cánh “ký giả” Mỹ thuê các tay chèo thuyền giỏi, chèo thật nhanh, chở họ ra tàu để gặp các thủy thủ lấy tin và mua lại các tờ báo xuất bản ở châu Âu để... “xào” tin. Do vậy, lúc bấy giờ ở New York, tờ báo nào thường đưa tin quốc tế “nóng” và nhanh nhất phải là tờ báo có đội ngũ “cộng tác viên”... chèo thuyền nhanh nhất! Trước nhu cầu thông tin ngày càng phong phú, đa dạng, nhiều năm sau, nước Mỹ đã ra đời tới... 2 hãng thông tấn UP và INS, về sau 2 hãng này nhập lại thành hãng thông tấn UPI, kế đến tại Nga cũng ra đời hãng thông tấn Tass.

Làm báo ở thế kỷ 19 cũng bị cạnh tranh như thế. Thông tin quốc tế lại càng bị cạnh tranh khốc liệt. Để có được nguồn tin tốt, nhanh chóng, trong điều kiện chưa có phương tiện kỹ thuật, giao thông hỗ trợ, người làm báo phải dựa vào khả năng thực tiễn của mình. Họ phải luôn “nhanh chân, lẹ tay”, luôn túc trực tại các bến tàu, hải cảng, nhà ga, cửa khẩu, có khi phải “ăn dầm nằm dề” thì mới có... cơ may “săn” được tin quốc tế! Có được tin hải ngoại, họ phải “ba chân, bốn cẳng” về ngay tòa báo, đưa tin càng nhanh càng... ăn tiền